۲۹ سنبله ۱۳۹۷
  • دسته: x تیتر یک
  • ۲۹ سنبله ۱۳۹۷

عاشورا و عبرت‌ها

صدوده سال پیش در چنین روزی، آیت‌الله «میرزا علی» مشهور به «ثِقَه‌الاسلام تبریزی»، توسط روس‌ها در تبریز اعدام شد. او از علمای طراز اول تبریز بود که در هنگام غائله مشروطیت ایران، نقش برجسته‌ای در حمایت از مشروطه‌خواهان داشت. در چنین اوضاعی که ایران در آشفتگی بسر می‌برد، روس‌ها در چهارم ربیع‌الثانی سال ۱۳۲۷ هجری قمری بخش‌هایی از خاک ایران از جمله تبریز را اشغال کردند. در چنین شرایطی، نیروی مقاومت با محور آیت‌الله میرزا علی شکل گرفت و مبارزات استقلال‌طلبانه علیه روس‌ها آغاز گردید. پس از ماه‌ها مقاومت، سرانجام روس‌ها میرزا را دستگیر و در روز عاشورای سال ۱۳۳۰ هجری قمری با هفت تن از یارانش، در یکی از میدان‌های شهر تبریز به دار آویختند. میرزا در تصویر زیر نفر پنجم است.

در لحظه‌ای که میرزا به دار آویخته می‌شد، ده‌ها گروه قمه‌زن در اطراف محل اعدام این روحانی مبارز، تجمع کرده بودند و مشغول قمه‌زنی بودند. منطقه تبریز و اردبیل، از قدیم‌الایام ترک‌نشین بوده که دولت صفوی نیز از میان همین ترک‌ها برخاست. رسم قمه زنی نیز در دوره صفویه یا کمی بعداز صفوی‌ها در زمان قاجار رواج یافت و چنین به نظر می‌رسد که ترک‌های اناتولی و آذربایجان، مروّج این رسم در هنگام عزاداری بوده‌اند. محققینی که به این امر معتقدند، باور دارند که هیچ‌گونه سند تاریخی از رسم قمه‌زنی قبل از دوره صفوی، وجود ندارد. به هر حال، شماری از حامیان میرزا علی، نزد سرگروه‌های قمه‌زن رفتند تا با قمه‌های خود به محل اعدام میرزا هجوم ببرند و روحانی شهر را نجات دهند اما آنان در پاسخ گفتند که ما عزادار حسین هستیم و عزاداران حسینی را وارد بازی‌های سیاسی نکنید. جالب است که شماری از عزاداران نیز برای تماشای اعدام روحانی خود آمده بودند تا هم فال باشد و تماشا. این‌گونه بود که آیت‌الله میرزا علی به خاطر آزادی سرزمینش از اشغال روس‌ها، پای دار رفت و مدت‌های دیگر، سلطه روس‌ها بر ایران ادامه یافت.

پس از آن که نظام تزاری در اکتبر ۱۹۱۷ در روسیه از هم پاشید و نظام بلشویکی برقرار شد، هیئتی از روس‌ها به ایران آمد و ضمن معذرت‌خواهی، اعتراف کرد که اعدام میرزا علی توسط روس‌ها، اشتباه بزرگ بوده است. سپس هیئت روسی به نشانه جبران گذشته، بر سر خاک ثقه‌الاسلام که بعداً به «مقبره‌الشعرا»ی تبریز مسمّا گردید، گل نهاد. این بود یکی از عبرت‌های عاشورا که وقتی شور حسینی بدون شعور حسینی باشد، دشمن از آن چگونه بهره می‌برد و خوبان، چگونه تنها می‌مانند. 

نویسنده: محمد مرادی؛ پنجشنبه عاشورای ۱۳۹۷

برچسب ها

در همین رابطه بخوانید

بدون دیدگاه