۲۹ جدی ۱۳۹۷
  • دسته: x تیتر یک
  • ۲۹ جدی ۱۳۹۷

صلـح افغـانستان؛ پیچیـده‌تـر از جنـگ؟

روند صلح افغانستان به مرحلۀ تصمیم‌گیری نزدیک شده است. یا گره کور گفت‌وگوهای طالبان با دولت باز می‌شود، یا آتش جنگ شعله‌ور خواهد شد.
پس از هفده سال جنگ، تلاش‌های زلمی خلیل‌زاد، نمایندۀ ویژۀ امریکا برای صلح افغانستان، آهسته آهسته وارد مرحله حساس می‌شود. خلیل‌زاد از چهار ماه پیش با دیپلماسی فعال، بیشتر وقت خود را علاوه ‌بر گفت‌وگو با طالبان و حکومت افغانستان، صرف دیدار با بازیگران اصلی و طرف‌های درگیر در مسألۀ افغانستان مانند پاکستان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی کرده است.

اکنون تلاش‌های این دیپلمات امریکایی افغان‌تبار که با پیچ و خم سیاست زادگاهش به‌خوبی آشنا است، دارد وارد مرحله تصمیم‌گیری می‌شود.
حکومت افغانستان که تا چندی پیش گفته می‌شد در این گفت‌وگوها در حاشیه مانده است، جایگاه خود را یافته و اکنون به بازیگر فعالی تبدیل شده است.
دولت افغانستان توانسته است رای همه به برگزاری گفت‌وگوی مستقیم طالبان با دولت را جلب کند.
تقریباً همه طرف‌ها به شمول پاکستان و عربستان سعودی که از حامیان سرسخت رژیم طالبان محسوب می‌شوند، بر گفت‌وگوی مستقیم طالبان با نمایندهگان حکومت افغانستان تأکید می‌کنند. بدون شک این موضع‌گیری، طالبان را بیشتر از هر زمانی دیگر در تنگنا قرار داده است.

در تازه‌ترین مورد، پولیس پاکستان، حافظ محب‌الله، وزیر حج و اوقاف طالبان را برای مدت کوتاهی بازداشت کرد تا به طالبان نشان دهد که درخواستش جدی است.
طالبان پس از این بازداشت، بیانیه‌ تندی صادر کرد و هشدار داد هیچ‌کسی به‌ زور نمی‌تواند این گروه را به گفت‌وگوهای صلح وا دارد و ادامه فشار، به شکست مذاکرات خواهد انجامید.
طالبان همچنین گفتند که اگر امریکا در موضوع خروج نیروهایش از افغانستان جدی نباشد، جایی برای گفت‌وگو باقی نمی‌ماند.

این را هم بخوانید:  آیا دولت اشرف غنی قربانی مصالحه امریکا با طالبان خواهد شد؟

طالبان که همواره بر مذاکره با امریکایی‌ها تاکید می‌کنند، شرایط‌شان را در نشست ماه گذشته در ابوظبی با خلیل‌زاد در میان گذاشته‌اند: زمان‌بندی خروج نیروهای خارجی از افغانستان، رهایی زندانی‌های این گروه از بند و حذف نام رهبران این گروه از لیست سیاه سازمان ملل. اما آن‌چه طالبان را برآشفته، این است که امریکا می‌گوید همه این موارد، به حکومت افغانستان برمی‌گردد و طالبان راهی ندارد، جز اینکه با کابل مذاکره کند.
این موضوع برای طالبان، پذیرش مشروعیت دولت و نفی بنیاد جنگ در برابر دولت قلم‌داد می‌شود.

خواست دولت افغانستان از طالبان که تا چندی پیش در نبردها دست بالایی داشتند، آتش‌بس چندماهه، پذیرش قانون اساسی و به‌رسمیت شناختن جمهوری اسلامی افغانستان است. جایگاه طالبان که ادعا می‌کردند در نبردها دست بالا را دارند و به آتش‌بس تن در نمی‌دهند، نیز با گماشتن دو چهرۀ ضدطالبان در سمت‌های وزارت دفاع و وزارت داخله به‌مراتب تضعیف شده است. نیروهای دولتی از حالت دفاعی به حالت تهاجمی درآمده و در بسیاری نبردها، ضربه‌های سنگینی به طالبان وارد کرده و بیشتر جنگجویان ارشدشان را کشته یا دستگیر کرده‌اند.

این را هم بخوانید:  تداوم مذاکرات طالبان و امریکاییان و پیامدهای آن

شورای عالی صلح افغانستان هم از حالت نمادین درآمده و پیشگام شده است. محمد عمر داوودزی، سیاست‌مدار کهنه‌کار، با روابط عمیق با پاکستان و ایران و با پیشینۀ کار در وزارت کشور و آگاهی از پیچیدهگی‌های نظامی، ریاست دبیرخانۀ شورای عالی صلح را به‌ عهده گرفته است. نخستین گام داوودزی، تلاش برای انسجام طرف‌های مذاکره‌کننده در داخل افغانستان بود. گام بعدی و ظاهراً پُرثمر دیگرش سفر به پاکستان و دیدار با رهبران سیاسی، نظامی و علمای دینی پاکستان و تغییر دادن دیدگاه آنان در رابطه با جنگ افغانستان بود. پس از سفر داوودزی به پاکستان، مولانا فضل الرحمان، رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان که پیشتر جنگ طالبان در افغانستان را جهاد خوانده بود، تغییر موضع داد و طالبان را به گفت‌وگوهای مستقیم با حکومت افغانستان تشویق کرد.
چرخش صدوهشتاد درجه‌یی این روحانی تندرو و ترغیب طالبان به نشستن پشت میز مذاکره با حکومت افغانستان، در واقع مشروعیت جنگ طالبان را به چالش کشیده است.

این را هم بخوانید:  انتخابات آینده؛ تروریست‌ها متحد می‌شوند

از طرف دیگر، طالبان برای پیش‌برد نبرد در افغانستان، به‌صورت چشمگیری به کمک منابعی در کشورهایی چون قطر، پاکستان و ایران وابسته است؛ اما ظاهراً برای نشان دادن استقلال خود، به عملکرد برخی کشورهای حامی خود نیز واکنش نشان می‌دهد. به‌عنوان مثال، نمایندهگان این گروه، محل برگزاری چهارمین نشست خود با امریکا را به‌‌عنوان اعتراض به خواست عربستان سعودی برای حضور نمایندهگان حکومت افغانستان در نشست جده، تغییر داد؛ و نه تنها این، بلکه پس از تغییر محل از جده به دوحه، پایتخت قطر، جایی‌که این گروه یک دفتر سیاسی هم دارد، بازهم به‌عنوان اعتراض به حضور نمایندهگان حکومت افغانستان، نشست با امریکایی‌ها را لغو کرد و دلیل آن را اختلاف روی دستورکار عنوان کرد.

خلیل‌زاد که بهتر از هر سیاست‌مدار دیگر محدودیت‌های طالبان را می‌داند، بار دیگر تأکید کرده است که پیشرفت در روند صلح متکی به آن است که شهروندان افغانستان با هم بنشینند و درمورد یک آینده برای همه شهروندان افغانستان گفت‌وگو کنند.
او می گوید اگر طالبان بخواهد جنگ کند، امریکا حاضر است در کنار دولت افغانستان، با شورشیان بجنگند؛ اما گر بخواهد صلح کند، برای صلحی که از مسیر کابل بگذرد، آماده است.  

برچسب ها

بدون دیدگاه