۱۵ جدی ۱۳۹۷
  • دسته: x تیتر یک
  • ۱۵ جدی ۱۳۹۷

آخوند هراتی/ خراسانی

اسمش «محمد کاظم» و نام پدرش «حسین هروی» از علمای هرات بود. نویسندگان ایرانی محل تولد ملا محمد کاظم را در سال ۱۲۵۵هجری قمری مشهد نوشته‌اند اما از آنجا که سرقت شخصیت‌های علمی در ایران به یک فرهنگ تبدیل شده است، درباره محل تولد او، باید تأمل کرد. البته مفاخر از هر سرزمینی که باشند فرقی نمی‌کند اما حس حقیقت‌طلبی انسان می‌طلبد که همیشه حقیقت را دریابد.

در کتاب «شجره طیبه»، جلد سوم صفحه ۴۶۵، تصریح شده است که “ملا محمد کاظم، دوازده ساله بود که از هرات به مشهد آمد” اما اکنون تلاش می‌شود او را مشهدی معرفی کنند. این تحریف تاریخی درباره «مولوی حسن جان قندهاری» از علما و عرفای معاصر افغانستان نیز اتفاق افتاده است. در کتاب «مشاهیر مدفون در حرم رضوی» جلد اول صفحه ۴۵۳، محل تولد مولوی حسن جان، مشهد ذکر شده است در حالی که هنوز منزل پدری او در ناحیه اول شهر قندهار، پابرجا است. برای این که هویت «قندهاری» مولوی حسن جان را محو کنند، لقب «نجفی» را به اسم او افزودند اما غافل از این که او در جای جای آثارش تصریح کرده که اهل قندهار است.

درباره آخوند محمد کاظم هراتی یا هروی نیز همین اتفاق افتاده است. برای کم‌رنگ کردن هویت «هراتی» او، به «آخوند خراسانی» که منظور خراسان ایران است و نه خراسان بزرگ و قدیم، معروفش کردند. او که اکنون به آخوند خراسانی شناخته می‌شود، در نوجوانی از هرات به مشهد آمد و در عنفوان جوانی به «نجف اشرف» رفت و در برابر «شیخ انصاری» زانو زد. شیخ انصاری همان شخصیتی است که گلیم اخباری‌ها را از جهان تشیع جمع کرد و حوزه‌های علمیه را به سوی علمی شدن سوق داد. آخوند خراسانی پس از شیخ انصاری و «میرزای شیرازی» صاحب فتوای تحریم تنباکو، به یکی از مراجع و علمای بزرگ جهان تشیع تبدیل شد و سایر علما را تحت‌الشعاع شخصیت علمی و معنوی خود قرار داد. آخوند محمد کاظم، از حامیان جریان «مشروطه» ایران بود و با «محمدعلی شاه قاجار»، سر ناسازگاری داشت تا جایی که از مردم خواست، نظام او را سرنگون کنند.

کتاب ماندگار «کفایه‌الاصول»، تألیف آخوند هراتی یا همان آخوند خراسانی است. در طبقه‌بندی کتاب‌های درسی حوزه، اگر کسی کفایه‌الاصول را نخوانده باشد، ملا و آخوند نیست. تاکنون بیش از ۱۰۰ تن از مجتهدان و مراجع بر این کتاب حاشیه و شرح نوشته‌اند. در حقیقت، حوزه‌های علمیه معاصر، مدیون دو شخصیت یعنی شیخ انصاری و آخوند هراتی است.

اخیراً جوادی آملی از مراجع قم در سخنانی با اشاره به جایگاه علمی آخوند هراتی و با کنایه به ناکارآمدی حوزه‌های علمیه و با طعنه به طلبه‌های مقلد نه مبتکر، گفت: “یک طلبه افغانی یک قرن است که ما را به دنبال خودش می‌کشاند. صد سال قبل یک طلبه افغانی درس خواند، مشهد آمد، در نجف درس خواند، کفایه نوشت و ما صد سال است که دنبال او هستیم.”

آخرین روز زندگی آخوند هراتی، سپیده دم روز سه‌شنبه ۲۰ ذی‌حجه ۱۳۲۹هجری قمری برابر ۲۰ آذر/ قوس سال ۱۲۹۰خورشیدی بود. او در همین روز در نجف، دار فانی را وداع کرد و در جوار امام اول خود دفن شد. در کتاب «داستان‌های علمای شیعه» نوشته «سیدعلی حسینی قمی» داستانی از سالم بودن جسد آخوند هراتی، نقل شده است. بر اساس منبع، “هنگامی که پس از پنجاه سال، قبر آخوند خراسانی را شکافتند تا دخترش را کنارش به خاک بسپارند، دیوار قبر آخوند فرو ریخت؛ مردم با تعجب دیدند که جسد آخوند پس از آن همه مدت به هیچ وجه متلاشی نشده و حتی صورت و محاسن او اصلاً تغییر نکرده بود.”

نویسنده: محمد مرادی

در همین رابطه بخوانید

بدون دیدگاه